Trong tiếng Việt, khi hai người có khuyết điểm gần giống nhau nhưng người này lại quay sang chê bai người kia, chúng ta thường nói “chó chê mèo lắm lông” hay “lươn ngắn lại chê chạch dài”.
Trong tiếng Trung cũng có một thành ngữ diễn đạt rất gần với ý nghĩa này, đó là 五十步笑百步. Cùng Tiếng Trung 520 tìm hiểu ý nghĩa và cách sử dụng thành ngữ thú vị này nhé.
五十步笑百步 nghĩa là gì?
Thành ngữ 五十步笑百步 có thể tách nghĩa như sau:
- 五十 /wǔshí/: năm mươi
- 步 /bù/: bước
- 笑 /xiào/: cười, chê cười
- 百 /bǎi/: một trăm
Hiểu theo nghĩa đen, câu này có nghĩa là “người chạy năm mươi bước lại cười người chạy một trăm bước”.
Ngày nay, thành ngữ được dùng để chỉ tình huống hai bên thực chất đều có vấn đề giống nhau, chỉ khác nhau về mức độ, nhưng một bên vẫn tự cho mình hơn và chê bai bên còn lại.
Trong tiếng Việt có thể hiểu gần với: “Chó chê mèo lắm lông” hoặc “Lươn ngắn lại chê chạch dài”.
Câu chuyện nguồn gốc của 五十步笑百步
Câu chuyện gắn với cuộc đối thoại giữa Mạnh Tử và Lương Huệ Vương thời Chiến Quốc.
Lương Huệ Vương cho rằng mình rất chăm lo cho dân nhưng lại thắc mắc vì sao dân chúng không tìm đến nước mình nhiều hơn các nước khác.
Mạnh Tử liền đưa ra một ví dụ: Trong trận chiến, có người lính tháo chạy một trăm bước, có người chỉ chạy năm mươi bước rồi dừng lại. Người chạy năm mươi bước quay sang chế giễu người chạy một trăm bước là nhát gan.
Nhà vua nghe xong liền nói: “Chạy năm mươi bước cũng là chạy, sao có thể cười người chạy một trăm bước?”
Qua câu chuyện này, Mạnh Tử muốn nhắc nhà vua rằng nếu bản thân chưa khác biệt về bản chất thì không nên vội cho rằng mình tốt hơn người khác.
Cách dùng 五十步笑百步 trong tiếng Trung
Thành ngữ này thường được sử dụng khi muốn chỉ ra rằng hai người hoặc hai bên thực chất đều có lỗi tương tự nhau, vì vậy không nên chế giễu lẫn nhau.
Ví dụ 1
你的成绩比他好不了多少，何必五十步笑百步？
Nǐ de chéngjì bǐ tā hǎo bùliǎo duōshao, hébì wǔ shí bù xiào bǎi bù?
Điểm của cậu cũng chẳng hơn cậu ấy bao nhiêu, cần gì phải “chó chê mèo lắm lông”?
Ví dụ 2
你们同样犯了错，就别五十步笑百步了。
Nǐmen tóngyàng fàn le cuò, jiù bié wǔ shí bù xiào bǎi bù le.
Hai người đều mắc lỗi như nhau thì đừng chê cười nhau nữa.
Ví dụ 3
你也迟到了，还笑别人，真是五十步笑百步。
Nǐ yě chídào le, hái xiào biérén, zhēn shì wǔ shí bù xiào bǎi bù.
Cậu cũng đến muộn mà còn cười người khác, đúng là chó chê mèo lắm lông.
Ví dụ 4
你才考六十分，就别五十步笑百步了。
Nǐ cái kǎo liùshí fēn, jiù bié wǔ shí bù xiào bǎi bù le.
Cậu cũng chỉ được 60 điểm thôi, đừng có chê người khác nữa.
Một số thành ngữ liên quan
Thành ngữ gần nghĩa
- 半斤八两 / bàn jīn bā liǎng /: Kẻ tám lạng, người nửa cân; hai bên không khác nhau bao nhiêu.
- 相去无几 / xiāng qù wú jǐ /: Không chênh lệch nhiều, gần như tương đương.
Thành ngữ trái nghĩa
- 天壤之别 / tiān rǎng zhī bié /: Khác nhau một trời một vực.
Tổng kết
五十步笑百步 là một thành ngữ tiếng Trung rất thú vị và có tính ứng dụng cao. Khi gặp tình huống hai người đều có khuyết điểm tương tự nhưng một bên vẫn quay sang chế giễu bên kia, bạn hoàn toàn có thể sử dụng câu thành ngữ này.
五十步笑百步 = người chạy 50 bước lại cười người chạy 100 bước → bản thân cũng có lỗi tương tự nhưng lại đi chê người khác.
Theo dõi Tiếng Trung 520 để học thêm nhiều thành ngữ, từ vựng và kiến thức tiếng Trung dễ hiểu, dễ nhớ và có thể áp dụng ngay trong giao tiếp.